In een badkamer wordt veel vervangen: kranen, verlichting, tegels, meubels. Het toilet en de wastafel gaan vaak het langst mee, soms tientallen jaren. Dat is geen toeval. Sanitair wordt gemaakt van een keramisch materiaal dat zich al generaties bewijst op plekken waar water, zeep en schoonmaakmiddelen dagelijks op inwerken.
Voor wie zelf met klei werkt, is het productieproces herkenbaar. Het verschil met gebruiksaardewerk zit in de samenstelling van de massa, de baktemperatuur en het glazuur.
Van gietklei tot sanitair porselein
Toiletten en wastafels zijn meestal gemaakt van sanitair porselein, internationaal bekend als vitreous china. De massa bestaat uit klei, kaolien, veldspaat en kwarts. Die wordt als gietklei in gipsen mallen gegoten, waarna het gips water uit de klei trekt en er een stevige wand ontstaat. Na het lossen en drogen wordt het stuk geglazuurd en gebakken op een temperatuur van ruim 1200 graden. Daarbij smelt de veldspaat en sluit het de poriën in de scherf.
Waarom het materiaal zo lang meegaat
Door het verglazen neemt de scherf vrijwel geen water meer op, minder dan een half procent van het eigen gewicht. Er trekt dus geen vocht in, vorst krijgt geen vat op het materiaal en schimmel kan er niet in groeien. Het glazuur is hard en glad. Het verdraagt schoonmaakmiddelen en warm water zonder te verweren en krast niet bij normaal gebruik. Keramiek roest niet en vergaat niet, in tegenstelling tot de metalen en kunststof onderdelen in dezelfde ruimte.
De zwakke plekken
Keramiek is hard, maar ook bros. Een vallende fles of een harde klap kan een schilfer uit het glazuur slaan of een barst veroorzaken, en een beschadiging in het glazuur is niet onzichtbaar te herstellen. Bij toiletten zit de slijtage meestal niet in de pot, maar in de onderdelen eromheen: het spoelmechanisme, de vlotter, de afdichtingen en de zitting. Die zijn vervangbaar, waardoor een toilet na vele jaren vaak nog goed werkt met een nieuwe binnenkant. Kalkaanslag is geen slijtage maar een laag op het glazuur, te verwijderen met een zure reiniger.
Waar een koper op let
Omdat de scherf bij vrijwel alle keramisch sanitair vergelijkbaar is, zit het verschil in vorm, afwerking en techniek. Een spoelrandloos toilet heeft geen verborgen rand waaronder vuil en kalk zich ophopen. Een hangend toilet laat de vloer eronder vrij, wat het schoonmaken vereenvoudigt. Bij een wastafel telt ook de combinatie met kraan, meubel en spiegel. Wie een badkamer opnieuw inricht, kan die onderdelen bij één leverancier samenstellen, zoals Grivola.nl, dat meer dan 1300 badkamerproducten uit eigen voorraad levert, van toiletten en wastafels tot kranen, spiegels, baden en badmeubels, voor particulieren en voor aannemers en projectontwikkelaars.
Keramiek na gebruik
Aan het eind van zijn leven is sanitair porselein geen gevaarlijk afval. Het hoort bij het puin en kan na vermalen worden hergebruikt als granulaat, bijvoorbeeld in de wegenbouw. Wie een badkamer sloopt, levert de pot en de wastafel daarom in bij het steenachtig afval, los van de kunststof zitting en het spoelmechanisme, die elk in een eigen afvalstroom thuishoren.
